Tha Ceannardas Poilitigeach deatamach ma tha builean èifeachdach dol a thighinn à Dealbhadh Mara ann an Alba, tha Comataidh Àrainneachd aig Taigh an Ròid ag ràdh

17.12.2020

Ann an aithisg a chaidh fhoillseachadh an-diugh, tha Comataidh Àrainneachd, Atharrachadh Gnàth-thìde agus Ath-leasachadh Fearainn Thaigh an Ròid ag ràdh gu bheil dìth ceannardais agus comhairle bho Riaghaltas na h-Alba agus Cùisean Mara na h-Alba, a thaobh adhartas, leasachadh agus buileachadh Planaichean Mara Roinneil (RMPan)1 ann an Alba.  

Mar thoradh air sin, deich bliadhna air adhart bho Achd na Mara (Alba) 2010, chan eil adhartas air a bhith ach slaodach a thaobh stèidheachadh Com-pàirteachasan Dealbhaidh Mara (MPP)2 agus leasachadh RMPan. De na h-aon MPP deug ris an robh dùil, cha deach ach trì a stèidheachadh3. 

Tha aithisg na Comataidh ag iarraidh air an riaghaltas dealas leantainneach a nochdadh a thaobh dealbhadh mara roinneil le bhith a’ foillseachadh aithris-lèirsinn ùr. Bu chòir mion-fhiosrachadh a bhith ann mun obair gus maoineachadh fad-ùine a dhaingneachadh agus raointean-ama airson MPPan a stèidheachadh san àm ri teachd. 

Chuala a’ Chomataidh gun deach MPPan fhàgail gus faighinn a-mach iad fhèin ciamar a leasaicheadh iad planaichean iom-fhillte le glè bheag de chomhairle air a’ chleachdadh as fheàrr, agus gu robh feum air stiùireadh nas soilleire bho Riaghaltas na h-Alba mu uallaichean is dhleastanasan MPPan agus a’ phròiseas airson RMPan a leasachadh bhon toiseach-tòiseachaidh. 

Chuala a’ Chomataidh cuideachd gu robh dìth soilleireachd ann am pròiseasan co-dhùnaidh a lean gu briseadh earbsa eadar luchd-ùidh agus a thug droch bhuaidh air co-obrachadh. 

Thuirt Neach-gairm Comataidh na h-Àrainneachd, Atharrachadh Gnàth-thìde agus Ath-leasachadh Fearainn, Gillian Martin BPA: 

“Thòisich a’ Chomataidh air an rannsachadh seo ag iarraidh cluinntinn bho nas urrainn de luchd-ùidh agus rinn sinn a h-uile h-oidheirp gus sin a dhèanamh. Chuir sinn a-mach ciad ghairm bheachdan. Thadhail sinn air Sealtainn, Siorrachd Àir a Deas agus Arcaibh gus cluinntinn dhuinn fhìn dè as cudromaiche dha na daoine a bha ag obair aig cridhe chùisean. Bharantaich sinn rannsachadh neo-eisimeileach gus am biodh sinn a’ tuigsinn làn choimeasan eadar-nàiseanta air dealbhadh mara. 

“Chomharraich an rannsachadh seo gu bheil dealbhadh mara soirbheachail ann an àiteachan mar Nirribhidh agus Sealan Nuadh air a thoirt gu buil gu ìre mhòr le ceannardas làidir ionadail agus nàiseanta. Tha sinn a’ creidsinn gun toireadh ceannardas nas làidire ann an Alba, an dà chuid le Riaghaltas na h-Alba agus Cùisean Mara na h-Alba, cothrom dhuinne soirbheachadh cuideachd.” 

A bharrachd air sin, tha co-dhùnaidhean na Comataidh a’ daingneachadh gu bheil comas aig dealbhadh mara roinneil a bhith na phrìomh bhrosnachadh airson Ath-bheothachadh Uaine agus fàs eaconamach seasmhach ann an coimhearsnachdan cladaich na h-Alba. Ach, tha e ag ràdh cuideachd gu bheil feum air tuilleadh maoineachaidh. 

Thuirt Gillian Martin BPA:

“Dh'fhaodadh nach eil na h-ìrean ionmhais a tha rim faighinn bho Riaghaltas na h-Alba an-dràsta gu leòr airson planaichean mara roinneil a chur an sàs gu soirbheachail. Chan eil sinn a’ creidsinn gu bheil am maoineachadh riatanach aig com-pàirteachasan dealbhadh mara gus an gnìomhan reachdail a choileanadh agus tha am maoineachadh a chaidh a riarachadh ann an Alba ‘gu math nas ìsle’ na eisimpleirean eadar-nàiseanta. Feumaidh Riaghaltas na h-Alba dèanamh cinnteach gu bheil tasgadh gu leòr air a riarachadh fad a’ chuairt ath-bhreithneachaidh reachdail dealbhadh mara trì-bliadhna.“ 

A thuilleadh air sin, feumar barrachd a dhèanamh gus na buannachdan eaconamach fad-ùine bho phlanadh mara roinneil a chonaltradh an dà chuid do na coimhearsnachdan cladaich agus do luchd-ùidh eile air feadh na dùthcha. Feumaidh sinn aithneachadh gu bheil cuantan na h-Alba am measg an fheadhainn as eadar-mheasgte agus as torraiche san t-saoghal agus, rè ùine, gun cruthaich riaghladh èifeachdach air àrainneachd na mara eaconamaidh mara shoirbheachail. Cha bu chòir dìochuimhneachadh gun do chruthaich eaconamaidh mara na h-Alba £4.3bn ann an luach iomlan ann an 2018 agus thug e cosnadh do 74,200 neach.” 

Am measg mholaidhean a bharrachd a chuir a’ Chomataidh air adhart gus cuideachadh le ath-bheothachadh agus leasachadh a’ phròiseas dealbhaidh mara roinneil ann an Alba, tha; 

  • Riaghaltas na h-Alba gus stiùireadh nàiseanta fhoillseachadh airson dealbhadh mara roinneil a’ mìneachadh am measg eile – stiùireadh air cleachdadh as fheàrr airson a bhith a’ leasachadh RMPan agus conaltradh le luchd-ùidh; pròiseasan airson buill MPP a thaghadh; stiùireadh air dreuchdan agus dleastanasan msaa. 
  • Riaghaltas na h-Alba gus comharrachadh mar as urrainn dhaibh inbhe agus cothrom air eòlas dealbhaidh mara ann an Alba a leasachadh gus coinneachadh ri amasan fad-ùine dealbhadh mara m.e. toirt a-steach prògram barantaichte CPD airson dealbhadh mara. 
  • Cùisean Mara na h-Alba gus cùrsa trèanaidh a thoirt do riochdairean agus luchd-ùidh airson MPPan ùra gus dèanamh cinnteach gu bheil tuigse shoilleir aca mun phròiseas agus na thathas a' sùileachadh. 
  • Bidh cathraichean neo-eisimeileach MPPan an urra ri fuasgladh connspaid le stiùireadh soilleir air a’ phròiseas air a shon, a’ toirt a-steach cùisean a chur air adhart gu Cùisean Mara na h-Alba/Ministearan na h-Alba far a bheil sin iomchaidh. 
  • Riaghaltas na h-Alba gus amasan is cinn-uidhe soilleir a shuidheachadh airson RMPan ann a bhith a’ dèiligeadh ri prìomh chùisean àrainneachd agus sòisio-eaconamach a tha mu choinneimh roinnean cladaich – a’ sealltainn mar a tha an fhianais shaidheansail as ùire mu shlàinte àrainneachd mara na h-Alba a’ co-thaobhadh ri rùintean poileasaidh nas fharsainge leithid Plana Atharrachadh Gnàth-thìde agus àrd-mhiann airson 'Ath-bheothachadh Uaine'. 
  • MPPan gus sgrùdadh a dhèanamh air roghainnean airson a bhith a’ cruthachadh fo-bhuidhnean comhairleachaidh rannsachaidh gus taic rannsachaidh a stiùireadh agus bunait fianais saidheansail a stèidheachaidh airson planaichean mara roinneil, agus Riaghaltas na h-Alba gus maoineachadh sònraichte a thoirt seachad gus taic a thoirt do rannsachadh. 
  • Riaghaltas na h-Alba gus ath-sgrùdadh a dhèanamh air ullachaidhean Achd na Mara (Alba) 2010 gus cothroman a chomharrachadh airson riochdachadh coimhearsnachd a leasachadh ann an dealbhadh mara roinneil agus co-dhùnaidhean ceadachd mara. 

Nòta do luchd-deasachaidh: 

1 Planaichean Mara Roinneil: cuir amasan agus cinn-uidhe Plana Mara Nàiseanta na h-Alba an gnìomh aig ìre ionadail, a’ ceadachadh barrachd smachd ionadail a thaobh a bhith a’ dèanamh cho-dhùnaidhean agus a’ dealbhadh mu chùisean sònraichte ann an àrainneachd na mara agus na h-oirthir. 

2 Com-pàirteachasan Dealbhaidh Mara: a’ faighinn chumhachdan bho Mhinistearan na h-Alba gus Planaichean Mara Roinneil a leasachadh. Tha MPPan air an dèanamh suas de luchd-ùidh mara a tha a’ nochdadh ùidhean mara san sgìre aca.

3 San Ògmhios 2019, dh’aontaich a’ Chomataidh sgrùdadh a dhèanamh air an eòlas de RMPan a leasachadh agus a bhuileachadh ann an Alba, deich bliadhna air adhart bho Achd Dealbhadh Mara (Alba) 2010 a thug seachad frèam-obrach airson Phlanaichean. 

Tha an Achd a’ sùileachadh aon RMP deug uile gu lèir, air an cur ri chèile le MPPan – tha trì a-nis air an stèidheachadh ann an Sealtainn (2016), Cluaidh (2017) agus Arcaibh (2020).

Dh'fhoillsich a’ Chomataidh an aithisg eadar-amail aca air 26 Ògmhios 2020 

Lorg aithisg na Comataidh ceangailte airson luchd-naidheachd poilitigeach rè àm bacadh foillseachaidh. 

Fiosrachadh Mheadhanan

Hilda Stewart: 0131  348 5378

[email protected]

This website is using cookies.
We use cookies to ensure that we give you the best experience on our website. If you continue without changing your settings, we’ll assume that you are happy to receive all cookies on this website.